Welkom

Op de website van Factor70.nl Hét platform voor de 70+ vrouw van nu.

Regio

Wil je de landelijke of regionale rubrieken bekijken? Kies rechtsbovenin de gewenste regio.

Zoeken

Kun je iets niet vinden? Zoek dan met de knop onderin.

Veel leesplezier

Wil je graag op de hoogte worden gehouden? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief.

door Machteld van Soest

J. Bernlef: Boy

De roman ‘Boy’ van J. Bernlef verscheen in 2000. Een doofstomme jongen wordt verdacht van een moord in het New York van ongeveer 1900. Maar het draait in dit boek niet alleen om de raadsels rondom deze moord, het gaat ook over de begindagen van de film. We komen via dit verhaal daarover heel veel interessants te weten. Een doofstomme jongen en stomme films: dat is geen toeval bij Bernlef. In het oeuvre van deze auteur speelt eenzaamheid, waarneming en het onvermogen van mensen om goed te communiceren vaak een grote rol. Ook de relatie tussen werkelijkheid en verbeelding komt vaak voor in zijn werk. De jongen zonder naam, die Boy wordt genoemd, beleeft zijn omgeving heel anders dan horende en sprekende mensen. Verbazingwekkend hoe goed Bernlef ons dat kan laten aanvoelen. Boys beleving van de werkelijkheid en zijn verbeelding zijn anders ontwikkeld dan bij horende en sprekende mensen het geval is. Door dat te combineren met het begrip film ontstaat een interessante interactie tussen fictie en de werkelijke wereld.

De hoofdpersoon in het boek is William, een jonge journalist die werkt bij een buurtkrantje. Hij is op zoek naar nieuws en komt in contact met veel buurtbewoners. Zo ontmoet hij een jonge pianiste, Amy, die werkt in een klein bioscoopje bij hem in de buurt. Daar worden onder andere films vertoond waarin Polly Todd meespeelt. Deze schoonheid, William is een beetje verliefd op haar, woont ook in zijn omgeving. Als Polly wordt vermoord, en Boy wordt verdacht van deze moord, geeft dat de William een mooie gelegenheid om zijn journalistieke ambities waar te maken.

De beelden die in het boek worden opgeroepen doen sterk denken aan de beelden die we kennen van de stomme film. Zintuigen spelen een grote rol: kleuren, geuren, sfeer en geluid worden door Bernlef heel overtuigend ingezet om ons het beeld te schetsen van de begindagen van de film en van het New York van rond 1900. Het tempo in het boek is niet hoog, de zinnen zijn prachtig en dat maakt het lezen van dit boek een heerlijke ervaring.

Naast een detective is deze roman ook een liefdesroman. Tussen William en Amy ontwikkelt zich een romance die in een film niet zou misstaan. Samen zoeken ze uit wat er zich heeft afgespeeld in de laatste dagen van Polly, en welke rol Boy daarin heeft gehad. We horen uiteindelijk ook hoe Polly aan haar eind is gekomen.

De laatste scène in het boek, als alle raadsels zijn opgelost en Amy's piano een reis heeft gemaakt naar hun nieuwe woonplek, doet heel sterk denken aan een scène uit een stomme film. Dat gedeelte komt wat zoetsappig over, maar in een romantische film eindigt het vaak op deze manier. Je zou bijna het laatste beeld van zo'n film, in mooie letters "The End", eind goed al goed, erbij kunnen denken. De beelden kunnen wij als lezers er zelf zo bij oproepen.

Na de bespreking lazen we samen een gedicht. Dit keer was dat ‘Pictures in your head’, van Jan Eijkelboom. Over alle herinneringen die zich in de loop van de jaren in je hoofd hebben genesteld en die zich ongevraagd kunnen aandienen, als in een stomme film.

Gelderland