Welkom

Op de website van Factor70.nl Hét platform voor de 70+ vrouw van nu.

Regio

Wil je de landelijke of regionale rubrieken bekijken? Kies rechtsbovenin de gewenste regio.

Zoeken

Kun je iets niet vinden? Zoek dan met de knop onderin.

Veel leesplezier

Wil je graag op de hoogte worden gehouden? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief.

door Machteld van Soest

Graham Swift: Moeders zondag

Op een dag in het vroege voorjaar heeft een verliefd stelletje een afspraakje. Iedereen is weg, ze hebben het rijk alleen in huis. Na afloop van hun ontmoeting verlaat de jonge man het huis. Dit is ogenschijnlijk het eenvoudige verhaal van ‘Moeders zondag' van Graham Swift. Maar wie beter leest, ontdekt allerlei lagen van de werkelijkheid in het verhaal.

De twee hoofdpersonen zijn twee jonge mensen: de jonge man is juridisch student en de jonge vrouw is een huishoudelijke hulp van de buren, die, zo blijkt, meer in haar mars heeft dan slechts een carrière als kamermeisje. Zij is wees, haar moeder heeft haar afgestaan. Zij weet niet wie haar moeder is. Op moeders zondag, een voorloper van Moederdag, krijgen alle personeelsleden vrij om hun moeder te gaan bezoeken. Jane, de hoofdpersoon, kan op deze zondag niemand opzoeken. Het is 1924, de tijd van upstairs, downstairs. Deze relatie, die al ruim zes jaar bestaat, kan vanwege het standsverschil geen toekomst hebben.

In de loop van het verhaal komen we erachter dat er meer aan de hand is. De Eerste Wereldoorlog is net voorbij en heeft zijn tol geëist. De twee broers van de mannelijke hoofdpersoon zijn allebei gesneuveld, evenals de zoon in het huis ernaast. Alle aandacht is gericht op de jonge student, hij is de enig overgeblevene, en voor hem is een leuke, hooggeboren bruid gevonden. Grote verwachtingen, ouders die troost putten uit het idee een schoondochter te krijgen. Hij moet alles goedmaken. Maar de jongen heeft in het geheim een vriendinnetje dat sociaal niet geaccepteerd kan worden, en zijn ouders weten ook niet dat het met z'n studie niet wil vlotten. Een ondraaglijke last op zijn jonge schouders.

De twee verliefden treffen elkaar in het lege huis van de familie van de jongen. Hij ontvangt haar via de voordeur, en in zijn slaapkamer. Volgens de sociale codes van die tijd volslagen ongebruikelijk en verboden. Hij ontvangt haar met alle egards, en neemt de tijd voor zijn ontmoeting met haar: hij behandelt haar als een gelijke. Dan moet hij zich gaan kleden voor een ontmoeting met zijn verloofde, en met haar en zijn ouders. Ook daar neemt hij alle tijd voor.

We komen erachter dat in deze sociaal niet geaccepteerde relatie wel degelijk sprake is van liefde. De twee zijn aan elkaar gewaagd, ze dagen elkaar intellectueel uit, ze praten veel met elkaar en ze voelen elkaar heel goed aan. De sociale barrières lijken op deze relatie geen vat te hebben. Maar ja, de buitenwereld..........

Dan vertrekt hij in zijn snelle sportwagen. We horen later dat hij met grote snelheid tegen een boom is gereden. De aanwijzingen dat dit een zelfgekozen dood zou kunnen zijn geweest, zijn tussen de regels door waarneembaar.

We lezen in het boek hoe het verder gaat met Jane. Zij neemt ontslag, gaat in een boekhandel werken en we vernemen dat ze later een succesvol schrijfster wordt. De gebeurtenissen op moeders zondag zijn de basis voor haar schrijverschap. Aan het eind van het boek kijkt ze als oude dame terug op deze dag die haar leven voorgoed zou veranderen.

In prachtige taal, heel subtiel en verfijnd, vertelt Graham Shift deze romance, zie ondertitel, die een soort variant is op My fair lady, of het verhaal van Assepoester. Het motto verwijst naar dit sprookje. Een prettig boek om te lezen, en een fijn boek om met een boekenclub te bespreken.

Als afsluiting van de bespreking zou gekozen kunnen worden voor het lezen van het gedicht 'Dit is de laatste avond dat wij spreken' van Neeltje Maria Min.

Volgende keer: Margriet de Moor: Van vogels en mensen

Machteld van Soest

machteldvansoest@gmail.com

Gelderland