Welkom

Op de website van Factor70.nl Hét platform voor de 70+ vrouw van nu.

Regio

Wil je de landelijke of regionale rubrieken bekijken? Kies rechtsbovenin de gewenste regio.

Zoeken

Kun je iets niet vinden? Zoek dan met de knop onderin.

Veel leesplezier

Wil je graag op de hoogte worden gehouden? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief.

door Machteld van Soest

Tommy Wieringa: De heilige Rita

In het fictieve dorp Mariënveen, in Twente tegen de Duitse grens aan, woont Paul Krüzen met zijn vader in een oude boerderij. Paul is bijna vijftig; hij heeft het ouderlijk huis nooit verlaten. In ‘De heilige Rita’ komen we meer van dit soort bijzondere verhaalfiguren tegen. Ook Pauls vriend Hedwiges is een aparte figuur: hij is ook in zijn ouderlijk huis blijven wonen, in een kruidenierswinkel die zo in het Openluchtmuseum zou passen. Deze mannen, die geen huwelijk hebben gesloten en geen kinderen hebben, zijn in zekere zin altijd kind gebleven. Ze hebben de verpopping tot volwassen mens gemist en slijten hun leven in een stilstaande omgeving aan het einde van de wereld. Zij hebben zich niet vermenigvuldigd, zijn niet aan de vrouw geraakt.

Pauls moeder heeft het gezin verlaten toen Paul een kind was. De manier waarop is zeer verrassend en die zal ik hier niet verklappen. Paul en zijn vader vormen een kleine mannenhuishouding, vol ongemakkelijkheden. Eerst was de vader de verzorger van Paul, maar nu Pauls vader ouder wordt en meer hulpbehoevend, wordt Paul de verzorger van zijn vader.

In het dorp kent iedereen elkaar en weet iedereen alles van elkaar. Zoals we van Tommy Wieringa gewend zijn, speelt ook in dit boek migratie een rol. Buitenlanders bevolken het dorp en de omgeving. De Chinese families die de horeca beheren, de Braziliaanse pastoor die zijn omgeving als missiegebied beschouwt, de Filipijnse en Thaise prostituees in de club die Paul bezoekt. Een Pool legt de beveiliging aan in Pauls huis. ‘De Rus’ wordt om meerdere redenen als de grote vijand beschouwd.

Komen er dan geen gewone Nederlanders voor, vraag je je dan af. Jazeker, oud-klasgenoot Ineke Wessels vervult die rol in het boek. Een huis-tuin-en-keuken, recht-toe-recht-aan, oer-Hollandse vrouw, die in de nieuwbouwwijk in de buurt woont en die Paul op een presenteerblaadje krijgt aangereikt. Maar Paul kan niets met haar. Er komt geen connectie tot stand, ondanks al haar goede bedoelingen.

Als Hedwiges in een onbewaakt moment op de grap ingaat dat hij miljonair zou zijn, heb je de poppen aan het dansen. Hij wordt overvallen en beroofd in zijn huis. Wie dat op zijn geweten heeft, denken wij lezers te weten, omdat Paul denkt dat hij het weet. ‘De Rus’ uit Pauls jeugd lijkt te gaan samenvallen met ‘De Rus’ uit het heden.

Paul raakt door de ziekte van zijn vader, de bedreigingen die Hedwiges ondervindt, de veranderingen die in het dorp plaatsvinden, in de war. Hedwiges dood, die in raadselen gehuld blijft, brengen hem totaal van zijn stuk. Hedwiges, Pauls moeder, de prostituee Rita, de drie ankers van zijn leven, zijn buiten bereik. Angst slaat toe. Paul verliest zijn greep op de realiteit. Aan het eind van het boek voelen we als lezers intens zijn angst en verwarring.

Tommy Wieringa verstaat zijn vak. In prachtige taal beschrijft hij tussen de regels de complexe relaties tussen de zwijgzame figuren die dit boek bevolken. Een voorbeeld (p. 43): “‘Wat bi-j laat,’ zei zijn vader toen hij binnenkwam. ‘Dan bi-j te vroeg gaan zitten,’ zei Paul.”

De heilige Rita uit de titel, lezen we op p. 125, is de patrones van de hopeloze gevallen. Hopeloze gevallen genoeg in dit boek. Of zouden we moeten zeggen: bijzondere mensen? Een leuk discussieonderwerp voor de boekenclub.

Nadat we dit boek in onze leesclub hadden besproken, lazen we samen het gedicht ‘Sterfbed’ van Jean Pierre Rawie. Een ontroerend gedicht over de band tussen zoon en vader, en de woorden die niet gesproken worden.

Machteld van Soest

machteldvansoest@gmail.com

Gelderland