Welkom

Op de website van Factor70.nl Hét platform voor de 70+ vrouw van nu.

Regio

Wil je de landelijke of regionale rubrieken bekijken? Kies rechtsbovenin de gewenste regio.

Zoeken

Kun je iets niet vinden? Zoek dan met de knop onderin.

Veel leesplezier

Wil je graag op de hoogte worden gehouden? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief.

door Machteld van Soest

Joke Hermsen: Rivieren keren nooit terug

De hoofdpersoon Ella uit ‘Rivieren keren nooit terug’ van Joke Hermsen maakt een reis door Frankrijk en tegelijkertijd een reis in de tijd. In haar jeugd bracht ze met haar familie zomervakanties door in Frankrijk en dat heeft mooie en minder mooie herinneringen opgeleverd. Op weg naar het zuiden, overdenkt ze deze herinneringen. Zo worden heden en verleden in deze filosofische roman door elkaar gevlochten.

In de zij-vorm wordt over Ella verteld in het heden; in de ik-vorm is de jonge Ella aan het woord. Ella houdt in het heden een dagboekje bij. Daarin vertelt ze over herinneringen die haar tijdens haar reis door Frankrijk te binnen schieten. In haar dromen komen veel nare jeugdervaringen terug. Ook spreekt ze met mensen die ze ontmoet tijdens de reis die ze maakt na het overlijden van haar vader. Ze schrijft bovendien brieven aan haar zoon. Zo krijgt de lezer telkens meer inzicht in haar leven en in haar verleden.

Ella heeft een gecompliceerde verhouding met haar ouders. Vooral met haar vader heeft ze een heel ambivalente relatie. Over deze vader wordt veel positiefs verteld. Zo heeft hij een uitermate sterk en bijzonder gevoel voor humor. Maar we komen er ook achter dat hij een zwarte kant heeft. Ella’s moeder heeft een moeilijk karakter en bij het overlijden van Ella’s vader is zoveel misgegaan, dat Ella geen contact meer met haar heeft. Aan het eind van het boek wordt ons veel duidelijk over de achtergrond van deze ouders. Doordat Ella luistert naar een sprookjesachtig verhaal dat een vriend haar vertelt, krijgt ze inzicht in en vrede met het levensverhaal van haar ouders.

In de zomers die het gezin in Frankrijk op de camping doorbrengt, wordt gezwommen in de rivier, wordt Ella erg verliefd op de Franse Marc, en blijkt dat de ouders onredelijk streng zijn voor hun kinderen. Hermsen weet het Franse vakantiegevoel in haar roman heel mooi op te roepen.

De kunsthistorica Ella weet veel van de Franse geschiedenis en van de Franse cultuur. Een oud familiegeheim, dat ook nog ontsluierd wordt, brengt haar in contact met bijzondere Franse mensen. Hermsen trakteert ons op veel filosofische uitspraken, al dan niet terloops. De beschrijvingen van het Franse landschap en de tocht langs vele Franse steden maken deze roman tot een soort road-novel. Dat maakt dat dit boek op allerlei niveaus een genot is om te lezen.

Er wordt veel over water, rivieren, het stromen van water, droge rivieren en dergelijke gesproken. De rivier als metafoor voor onder andere de tijd, vind je ook in de titel. Je kunt de tijd niet terugdraaien, gedane zaken nemen geen keer, en een rivier kan niet terugkeren. Ook vrede sluiten met je verleden, grip krijgen op alle negatieve herinneringen en begrip krijgen voor de verkeerd uitgepakte goede bedoelingen van ouders komen aan de orde. Dat maakt dat dit boek veel stof tot overdenken oplevert. Daarom valt er in een boekenclub goed over te discussiëren.

Na de bespreking zou er een gedicht als toetje kunnen volgen. Geschikt hiervoor is in dit geval ‘Idioom van geluk’, van Inge Boulonois. Een prachtig gedicht met een levensles. Interessant om samen over te praten. Vooral de intrigerende, prachtige regel: ‘Vermijd het slagveld van de taal’.

Machteld van Soest

machteldvansoest@gmail.com

Gelderland