Welkom

Op de website van Factor70.nl Hét platform voor de 70+ vrouw van nu.

Regio

Wil je de landelijke of regionale rubrieken bekijken? Kies rechtsbovenin de gewenste regio.

Zoeken

Kun je iets niet vinden? Zoek dan met de knop onderin.

Veel leesplezier

Wil je graag op de hoogte worden gehouden? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief.

door Machteld van Soest

Michael Ondaatje: Blindganger

Vanaf de eerste zin roept ‘Blindganger’ van de Canadese schrijver Michael Ondaatje erg veel vragen op. Antwoorden zijn in het eerste gedeelte van het boek nog niet te krijgen. Raadselachtige, kleurrijke personen en voorvallen brengen de lezer in verwarring, tot in het tweede deel van het boek de antwoorden komen en alles heel anders blijkt te zijn dan we hadden verwacht.

Het boek speelt vooral in Londen, in de tijd vlak na de Tweede Wereldoorlog. Twee pubers worden door hun ouders verlaten en overgelaten aan de zorg van vreemde figuren, die de kinderen niet kennen, maar hun moeder wel. De verteller Nathaniel vertelt het verhaal achteraf. Zijn geheugen laat hem af en toe in de steek. Gevolg is, dat ook de lezer een soort ‘blindganger’ is: zoekend probeer je als lezer te ontdekken wat er eigenlijk waar is, wat de achterliggende feiten zijn, en wie wie is en wat iedereen eigenlijk met elkaar te maken heeft.

In deel twee wordt veel duidelijk, maar als lezer moet je wel op je hoede zijn: als je niet goed oplet, verdwaal je in de raadselachtigheid. De moeder van Nathaniel en zijn zus Rachel blijkt bij de geheime dienst te werken. Het is dus uiteindelijk ook de bedoeling dat Nathaniel niet weet hoe het leven van zijn moeder er eigenlijk uitziet.

Nathaniel gaat zijn eigen weg en komt schilderachtige figuren tegen waar Ondaatje ons met merkbaar genoegen aan voorstelt. Hij maakt kennis met Agnes Street, niet haar echte naam, en aan het eind van het boek ontdek je waarom de schrijver die naam verborgen heeft gehouden. Hij komt in de vreemdste situaties terecht, bijvoorbeeld bij de smokkel van windhonden met bootjes over de Theems. Er worden ook andere zaken gesmokkeld door het nachtelijke Londen. Beeldend beschreven passages, ook met veel humor, die je niet gauw vergeet.

In het boek wordt veel gesproken over kaarten. Kaarten als metafoor voor het kennen van de werkelijkheid. Nathaniel is zijn hele leven op zoek naar feiten rond zijn ouders, rond de vage figuren die zijn jeugd bevolkten. Het motto luidt: ‘De meeste grote slagen worden geleverd in de vouwen van topografische kaarten.’ In het leven van Nathaniel en Rachel spelen de oorlog en de naweeën van die oorlog een grote rol. Zij zijn in zeker zin oorlogsslachtoffers, kinderen van de rekening. Hun leven speelt zich af in de vouw van de kaart, zij zijn niet van belang. De prijs die zij betalen is erg hoog.

Er wordt ook veel gesproken over licht en donker, begrijpelijk als we het over de wereld van de Engelse geheime dienst hebben. Zo verwijzen de namen ‘De Mot’ en ‘De Schicht’, de verzorgers van Nathaniel en Rachel, naar licht en donker. Ook de titel, die in het Engels ‘Warlight’ is, heeft daarmee te maken.

In het tweede deel gaat Nathaniel in het archief werken waar gegevens over zijn moeder zijn opgeslagen. Hij probeert de werkelijke feiten rond zijn moeders leven, namelijk de gegevens uit het archief, te ontdekken. Samen met zijn eigen, gemankeerde, herinneringen wil hij zo een reconstructie maken van het ’labyrint van zijn moeders leven’, p. 277. Of hem dat lukt, kan in de bespreking van dit boek met een boekenclub een leuk gesprek opleveren. De rol van de moeder is ook het bespreken waard. Zij zet erg veel op het spel. Heeft zij goede keuzes gemaakt in haar leven? Daarover waren in onze boekenclub de meningen verdeeld.

Nadat we dit boek in onze boekenclub hadden besproken, lazen we het gedicht ‘Wat zoekraakt’ van Eva Gerlach. In dit gedicht gaat het ook over kaarten. Hier staan kaarten ook voor het bekend zijn met je omgeving. Anders dan in het boek lijkt in dit gedicht vervreemding te ontstaan, het gevoel de weg niet meer te weten, door aftakeling of ouderdom.

Machteld van Soest

machteldvansoest@gmail.com

Gelderland