Welkom

Op de website van Factor70.nl Hét platform voor de 70+ vrouw van nu.

Regio

Wil je de landelijke of regionale rubrieken bekijken? Kies rechtsbovenin de gewenste regio.

Zoeken

Kun je iets niet vinden? Zoek dan met de knop onderin.

Veel leesplezier

Wil je graag op de hoogte worden gehouden? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief.

door Machteld van Soest

Dörte Hansen: Het oude land

Op de eerste bladzijde van de roman Het oude land van Dörte Hansen staat een intrigerende zin: ‘Dit huis is van mij en toch ook niet van mij; die na mij komt, noemt het ook het hare.’ Deze zin staat op de gevel van het huis dat je als het ‘hoofdpersonage’ van het boek zou kunnen beschouwen.

Deze roman is het debuut van een jonge Duitse schrijfster. In Duitsland werd het een bestseller en het boek is in veel talen vertaald. Terecht, naar mijn mening. Centraal staat een oude vakwerkboerderij die een veilige haven blijkt te zijn voor mensen op de vlucht. In de oorlog, maar ook later. Een parallel met het huidige Duitsland met zijn vluchtelingenproblematiek ligt voor de hand. Zo blijkt dit boek een zeer actueel thema aan te snijden. De bijzondere uitwerking van dit thema in het boek zet je aan het denken, en maakt dat het boek zich uitstekend leent voor een bespreking met een boekenclub.

Het verhaal speelt zich af in de omgeving van Hamburg. Daar woont Ida op de monumentale boerderij die al generaties lang in het bezit van haar familie is. Op een dag in de oorlog zoekt een vluchteling met een dochtertje onderdak. Ida geeft deze Hildegard en dochter Vera met tegenzin een plek in haar huis. Hildegard en Vera komen uit Pruissen en hebben onderweg naar het westen vreselijke ontberingen doorstaan.

Jaren wonen Ida, met haar zoon Carl, een getraumatiseerde oorlogsveteraan, en Hildegard en Vera in het oude huis. Niet dat het altijd makkelijk gaat, dat samenleven. Als kleine Vera bij de buurman langsgaat, zegt hij tegen haar: Ís het weer Stalingrad thuis?’ Er is veel ruzie. Ida kan de veranderingen die zich in haar huis voltrekken niet gemakkelijk accepteren. Als Ida sterft en Hildegard met een rijke man mee naar Hamburg vertrekt, blijven Vera en Carl samen achter.

In dit boek komt een scala aan personages voor, die mooi door de schrijfster worden neergezet. Zo wordt het verhaal van het platteland ten noorden van Hamburg verteld. Het is de streek van de fruitbomen, van families met veel grond waar de kinderen het bedrijf van hun ouders niet meer willen voortzetten, van stedelingen die zich vergapen aan het boerenleven of wat zij daarvoor aanzien. Scherpe observaties van het plattelandsleven in al zijn facetten komen in dit boek op een heel originele en grappige manier aan bod.

Ook erg geestig zijn de passages die spelen in de stad. Daar maken we kennis met Anne, dochter van de zus van Vera. Zij beweegt zich, met haar zoontje Leon, in het yuppenwereldje in Hamburg, waar de ‘moeders van de eredivisie’ (p. 81) hun kinderen gruwelijk verwennen en in hun eigen bubbel leven. Als Anne haar man aan haar keukentafel met een naakte vrouw aantreft, besluit ze naar de boerderij van haar tante Vera te gaan. Daar is nog wel ruimte voor een thuisloze moeder met een zoontje.

Anne heeft een opleiding als meubelmaker gevolgd, en dat komt goed van pas in zo’n oude, vervallen boerderij. Na de rouw over haar mislukte relatie, stort ze zich op de restauratie van het oude huis, en worden de vermolmde raamkozijnen en de sponningen stap voor stap vernieuwd en opgeknapt.

Er verstrijkt veel tijd in het boek, ruim zeventig jaar. In de boerderij wordt intensief geleefd, hoogtepunten en vooral ook dieptepunten in mensenlevens spelen zich binnen zijn muren af. Maar uiteindelijk zijn het de twee vluchtelingen Vera en Anne die het huis als het hunne zijn gaan beschouwen en die hun geld (Vera) en hun kennis, kunde én hun vaardige handen (Anne) inzetten voor het behoud en het herstel van het mooie oude vakwerkhuis.

Nadat we het boek bespraken in mijn boekenclubs, lazen we het gedicht Kersen van Jan Kal. Inhoudelijk heeft dit gedicht niets met Het oude land te maken. Ik koos dit gedicht omdat er kersen staan op het kaft van Het oude Land, en omdat in het boek een kersenboomgaard voorkomt. Kleine Vera, net gearriveerd uit het oorlogsgebied, loopt daar een zonnesteek op bij het verjagen van de spreeuwen.

Volgende keer: Reddende engel, van Renate Dorrestein.

Machteld van Soest