Welkom

Op de website van Factor70.nl Hét platform voor de 70+ vrouw van nu.

Regio

Wil je de landelijke of regionale rubrieken bekijken? Kies rechtsbovenin de gewenste regio.

Zoeken

Kun je iets niet vinden? Zoek dan met de knop onderin.

Veel leesplezier

Wil je graag op de hoogte worden gehouden? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief.

door Machteld van Soest

Amos Oz: Judas

De hoofdpersoon in ‘Judas’ van de kort geleden overleden schrijver Amos Oz, is een 25-jarige student, die zijn studie moet opgeven omdat zijn ouders geen geld meer hebben voor zijn opleiding. Deze Sjmoeel woont in Jeruzalem. Zijn relatie is net uit, hij moet zoeken naar woonruimte en naar werk. Hij zit op een dood punt in zijn leven.

Als hij een advertentie ziet waarin gezelschap voor een oude man wordt gezocht en daarbij woonruimte wordt aangeboden, gaat hij op pad. Hij komt in het huis van Wald en Attalja. Wald is een oude, knorrige man, Attalja een veel jongere, aantrekkelijke, afstandelijke vrouw. Attalja blijkt de schoondochter van Wald te zijn. In de loop van het verhaal komen we achter de levensgeschiedenissen van deze twee mensen.

Van Sjmoeel wordt verwacht dat hij de oude man gezelschap houdt. In de vele gesprekkien die hij met hem voert, gaat het over de mensen die Wald in zijn leven heeft gekend. Ook zijn overleden zoon, die getrouwd was met Attalja, komt ter sprake, evenals Attalja’s vader.

Amos Oz onderzoekt in dit prachtige boek het begrip verrader. Hoe word je een judas? Wanneer ben je een verrader? Sjmoeel heeft zich op de universiteit met Jezus beziggehouden, en met de figuur Judas. Wald heeft mensen ontmoet in zijn leven, die door anderen tot judas zijn bestempeld. Wat is verraad precies? Als je je niet aansluit bij de mening van de meerderheid, word je gemakkelijk als judas gezien. Ben je een verrader als je een minderheidsstandpunt inneemt? En kan je ook een verrader zijn als je niet luistert naar je eigen gevoel? Kan je een judas zien als iemand die de moed heeft om alleen te staan? Of ben je dan juist een held? En zou je tegelijkertijd een judas en een held kunnen zijn?

In het boek wordt betoogd dat Judas uit de bijbel wel eens de trouwste volgeling van Jezus zou kunnen zijn geweest. De manier waarop Oz ons dat idee voorlegt, komt zeer overtuigend over. Interessant dit in een boek van deze grote Joodse schrijver tegen te komen. Er wordt ook ergens gezegd dat verraders hun tijd soms ver vooruit zouden zijn.

In deze roman komen veel verhaalfiguren voor die je zou kunnen zien als judassen: Walds zoon, Attalja’s vader, Ben Goerion, Sjmoeels grootvader en nog meer personages: allen mensen die het beste nastreefden voor hun land en de wereld.

Intrigerend is de figuur van Attalja. De donker geklede vrouw oefent op Sjmoeel een grote aantrekkingskracht uit. Voor hem is ze een lokkende zwarte weduwe, een sirene. En het huis, waar deze drie mensen wonen, is half onder de grond. Als je er binnenkomt, betreed je als het ware je onderbewustzijn.

Uiteindelijk vertrekt Sjmoeel na de winter om zijn eigen weg te gaan. Hij is veel wijzer geworden en hij is uit de impasse van zijn leven. Zo gaat dit boek ook over volwassen worden en je eigen keuzes maken.

De stijl die Oz hanteert is soms heel humoristisch. Er komen veel herhalingen voor, zoals wel vaker het geval is in Joodse literatuur. Voor boekenclubs is deze roman heel aantrekkelijk om te bespreken, omdat er behoorlijk over gediscussieerd kan worden. Veel Bijbelkennis is daarbij niet per se noodzakelijk.

Nadat we het boek met onze boekenclub hadden besproken, lazen we samen het gedicht van Leo Vroman: ‘Voor wie dit leest’. In dit gedicht gaat het om contact tussen mensen, om het contact tussen de schrijver en de lezer. In ‘Judas’ is de mens ook steeds in contact en in relatie met zijn medemensen. Het samenleven, het steeds respect hebben voor elkaars standpunten, en toch ook een eigen standpunt innemen is soms heel erg moeilijk, zeker in deze tijd van polarisatie. Daarom passen gedicht en de roman ‘Judas’ mooi bij elkaar.

Volgende keer: 'Het enige verhaal' van Julian Barnes.

Machteld van Soest

Reageren: machteldvansoest@gmail.com

Gelderland