Welkom

Op de website van Factor70.nl Hét platform voor de 70+ vrouw van nu.

Regio

Wil je de landelijke of regionale rubrieken bekijken? Kies rechtsbovenin de gewenste regio.

Zoeken

Kun je iets niet vinden? Zoek dan met de knop onderin.

Veel leesplezier

Wil je graag op de hoogte worden gehouden? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief.

door Machteld van Soest

Marente de Moor: Foon

De nieuwste roman van Marente de Moor, Foon, is een raadselachtig boek, niet gemakkelijk te doorgronden, maar wie tussen de regels leest, kan toch veel samenhang in het verhaal ontdekken. Hoofdpersoon is de Russische Nadja, die met haar man Lev ver in de binnenlanden van Rusland woont, dicht bij de natuur. Zijn wonen op een verlaten plek, waar iedereen langzamerhand is weggetrokken. Beiden zijn zoölogen. Er is niet veel contact met de buitenwereld. In de loop van het verhaal komen we erachter hoe dat komt.

Nadja spreek regelmatig over ‘het jaar waaraan zij niet herinnerd wil worden’. Tien jaar geleden moet er iets vreselijks gebeurd zijn. Wij lezers worden daardoor erg nieuwsgierig. Nadja blijkt in de loop van het verhaal voor ons geen betrouwbare verteller. Zij verzint veel, is dol op sprookjes en vlecht die door al haar verhalen heen. Bovendien drinkt ze erg veel, en lijkt ook de alcohol haar brein te benevelen.

Marente de Moor heeft vakkundig veel lagen deze vertelling aangebracht. Het is een vertelling over leven in en met de natuur. Het is ook een vertelling over Sovjetunie, en de geschiedenis van Rusland. Verder gaat het over een familiedrama. Over de rol van de betweterige buitenstaander. Over hoe sprookjes en verhalen zich verhouden tot de waarheid. Over nepnieuws. Over zintuigen, geuren, geluiden. Over de mysteriën in de natuur en in de wereld. Over spiritualiteit en een godsbeeld. Een rijk boek dus, intrigerend.

Nadja en Lev zijn jaren geleden in de bossen een opvangkamp voor jonge beertjes begonnen. Buitenlandse gasten kunnen tegen betaling voor de beertjes zorgen. We ontdekken hoe de weesbeertjes wees geworden zijn. Moederberen worden gedood om met de verweesde babybeertjes geld te kunnen verdienen.

Het is Nadja niet gelukt om haar gezin bij elkaar te houden. Haar man Lev heeft zich laten verleiden door een van de buitenlandse gasten, haar dochter Vera is verslaafd aan drugs en woont in Sint Petersburg. Zoon Dimka komt wel af en toe bij zijn ouders kijken, maar van wederzijds begrip is geen sprake. Een prachtige passage: deze zoon heeft een tatoeage van letters op zijn hals laten zetten, een plek waarop hij ze zelf niet kan lezen, (p. 46). Dan staat er: ’Deze ondertiteling is voor anderen bedoeld, voor de tegenliggers in zijn leven.’ Dimka is het type Rus dat alle berichtgeving rond bijvoorbeeld Tsjernobyl en de MH17 als propaganda, nepnieuws, uit het westen afdoet.

Nadja en Lev horen geluiden in het bos. De foon. Een raadselachtig geluid. Vooral Lev is bang voor die geluiden. Nadja heeft van haar vader gehoord, toen ze klein was, dat deze toon ‘de achtergrondruis van het leven is.’ Hij legt haar uit dat mensen die bang zijn voor geluid, bang zijn voor hun verbeelding. Op p. 178 wordt verband gelegd met de omwenteling in de Sovjetunie. Houd je gedachten en de producten van je verbeelding voor jezelf, het delen daarvan kan gevaarlijk zijn in dit grote boze land, legt haar vader haar uit. Zo wordt ook Nadja’s hang naar verhalen en sprookjes verklaard.

Vera vraagt haar moeder haar te komen halen uit Sint Petersburg, een schreeuw om hulp. Het lukt Nadja daar niet om Vera uit de klauwen van de drugsdealer te bevrijden. Op de terugweg in de trein ontmoet ze een machinist die haar zegt dat haar dochter wel met de volgende trein kan komen. Deze machinist wordt in Nadja’s leven een fantasie waaraan ze houvast heeft in haar immense verdriet om het verlies van haar dochter.

Bij thuiskomst blijkt Nadja’s omgeving geen begrip te hebben voor de mislukte redding van Vera. De volgende dag is de dag waaraan Nadja niet herinnerd wil worden. De beren slaan hun klauwen uit, verwonden de buitenlandse vriendin van Lev en vermoorden Nadja’s vriendin Lydia. Dat is meteen het eind van hun berenavontuur. Iedereen trekt weg, project mislukt.

Het laatste hoofdstuk is bijzonder knap gecomponeerd. Nadja vertelt drie versies van het verhaal van haar leven, doorspekt met sprookjes en flarden uit het verleden. In één van deze versies beschrijft ze haar godsbeeld: God als mammoet (p. 316). Op p. 318 wordt ze door de veerman in een bootje geholpen. Dat verbindend met het eind van het boek kwam onze leeskring tot de conclusie dat hier het sterven van Nadja wordt beschreven.

Na afloop van de bespreking lazen we met onze leeskring het gedicht ‘Het ouderdomt’ van Guillaume van de Graft.

Volgende keer: De pelikaan, van Martin Michael Driessen

Machteld van Soest

Landelijk